Racjonalne określanie dawek

L.PL.MKT.04.2018.6325

Autor Parakh A, Euler A, Szucs-Farkas Z, Schindera ST. (biho/ktg)

Źródło AJR Am J Roentgenol. 2017;209(6):1302-1307

Automatyczne oprogramowanie do śledzenia promieniowania zapewni bardziej praktyczne krajowe referencyjne poziomy diagnostyczne dla obrazowania TK.

Krajowe referencyjne poziomy diagnostyczne dla badań TK funkcjonują już od pewnego czasu. Wykazują one jednak znaczne różnice pomiędzy krajami, a większość z nich opiera się na niewielkiej liczebności próby. Przyczyny tego stanu rzeczy należy upatrywać w ręcznym – a przez to czasochłonnym – gromadzeniu danych na temat dawek w badaniach TK. Co więcej, ośrodki zazwyczaj przekazują dane dotyczące stosowanych zoptymalizowanych protokołów, które nie odzwierciedlają rutynowego postępowania klinicznego.

Obecnie zautomatyzowane oprogramowanie do śledzenia promieniowania pozwala na ocenę większej ilości danych ze wszystkich badań TK wykonywanych podczas normalnego dnia pracy. Technologia nie jest jednak szeroko rozpowszechniona.

Anushri Parakh z Uniwersytetu w Bazylei, Bazylea, Szwajcaria, ze swoimi współpracownikami postawili sobie za cel ocenę znaczenia krajowych referencyjnych poziomów diagnostycznych uzyskanych za pomocą różnych technik i w różnych krajach.

Metody

Parakh i wsp. przeprowadzili retrospektywne badanie w oparciu o dwuletnie dane z sześciu ośrodków szwajcarskich i ośmiu skanerów TK. Wszystkie dane uzyskano za pomocą oprogramowania Radimetrics do monitorowania promieniowania (Bayer Healthcare). Oprogramowanie to umożliwiało analizę:

  • wolumetrycznego indeksu dawki TK (CTDIvol).
  • iloczynu dawka-długość (DLP),
  • oszacowania dawki swoistego dla wielkości (SSDE) oraz
  • wartości dawki efektywnej (ED).

Wszystkie skanery TK pracowały w trybie automatycznej modulacji prądu lampy. W czterech skanerach wykorzystywano również automatyczną modulację napięcia lampy.

Parakh i wsp. skupili się na ośmiu najczęściej używanych protokołach: badaniach głowy, zatok przynosowych, klatki piersiowej, angiografii płucnej, jamy brzusznej-miednicy, nerek-kolki nerkowej, klatki piersiowej-jamy brzusznej-miednicy oraz angiografii klatki piersiowej i jamy brzusznej.

Parakh i wsp. porównali parametry promieniowania z:

  1. danymi z niedawno opublikowanego badania, uzyskanymi przy użyciu automatycznego oprogramowania do śledzenia promieniowania [Kanada, Kalifornia, American College of Radiology (ACR)] oraz
  2. oficjalnymi krajowymi wartościami referencyjnymi dla Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Portugalii.

Wyniki

Przeanalizowano dane dotyczące promieniowania z 43 761 badań TK. Dawki te były znacznie niższe niż dawki określone w niedawno opublikowanych badaniach oraz krajowe wartości referencyjne. Europejskie wartości referencyjne były istotnie niższe niż wartości referencyjne w Ameryce Północnej.

Parakh i wsp. zaobserwowali największą różnicę w badaniach TK klatki piersiowej (do 240%), w badaniach TK pod kątem kolki nerkowej (do 138%) oraz w angiografii płucnej (do 128%).

Wniosek

W badaniu Parakh wykazano istotne różnice pomiędzy krajowymi europejskimi i północnoamerykańskimi referencyjnymi wartościami diagnostycznymi. Może to wynikać z innej praktyki dawkowania promieniowania. Parakh i wsp. wykazali również, w jaki sposób można wykorzystać oprogramowanie do śledzenia promieniowania w celu tworzenia rejestrów dawek składających się z dużej liczby próbek. Dane te odzwierciedlają badania wykonywane w rutynowej praktyce klinicznej i dlatego stanowią odpowiednie narzędzie do ciągłego uaktualniania wartości referencyjnych.