Sprawozdanie z kongresu - ESNR 2017

 

Korelacja badania MRI z obrazem histopatologicznym w stwardnieniu rozsianym

Pośmiertne badania MRI w znaczący sposób przyczyniają się do lepszego zrozumienia patogenezy stwardnienia rozsianego. Obrazowanie preparatów autopsyjnych może pomóc w identyfikacji patologicznych zmian do przyszłych badań oraz weryfikacji markerów neurodegeneracji. Prof. Frederik Barkhof z University College London przybliżył współcześnie stosowane procedury wraz z ich zastosowaniem.

Ewolucja przedmiotu obrazowania w stwardnieniu rozsianym

Przez długi czas to aktywność choroby zapalnej była głównym obiektem zainteresowania w obrazowaniu MR stwardnienia rozsianego (SM).Towarzyszące zmiany patologiczne istoty białej wykorzystywane są jako kryteria diagnostyczne (kryteria McDonalda) oraz w celu monitorowania odpowiedzi na leczenie. Jednakże w ostatnim czasie przedmiot obrazowania w stwardnieniu rozsianym zaczął ulegać pewnym zmianom. Aspekty neurodegeneracyjne choroby zaczynają odgrywać coraz ważniejszą rolę w obrazowaniu MR, jak również w rozumieniu patogenezy stwardnienia rozsianego. Uchwytne zmiany atroficzne mogą stanowić wartość prognostyczną, jak również pełnić rolę punktu uchwytu dla przyszłych metod leczniczych. Co za tym idzie, u wielu pacjentów dochodzi do rozwoju niepełnosprawności i progresji choroby, pomimo skutecznego zwalczenia stanu zapalnego. Dotychczasowe badania wskazywały, że atrofia mózgu w przebiegu stwardnienia rozsianego pojawia się wcześnie i obejmuje rozległe obszary mózgu.[1]„Uderzający jest fakt, że niezależnie od progresywnego bądź izolowanego klinicznie charakteru choroby, postęp atrofii jest taki sam”, stwierdza Prof. Barkhof.

Obrazowe badanie pośmiertne dopełnia obrazu histopatologicznego

Jest zatem niezwykle istotne, aby poszerzać rozumienie patogenezy stwardnienia rozsianego i to właśnie w tym aspekcie badania neuropatologiczne mózgu odgrywają tak kluczową rolę. Aktywne zmiany demielinizacyjne zasługują na szczególną uwagę w badaniach nad patogenezą SM, pomimo iż są trudne do wykrycia podczas makroskopowej analizy. Prof. Barkhof zaprezentował, w jaki sposób pobieranie tkanek pod kontrolą MRI może wspomagać pracę neuropatologa, głównie poprzez udoskonalenie detekcji zmian typowych dla SM w preparatach autopsyjnych, jako że wiele nieprawidłowości stwierdzanych w obrazowaniu MR nie jest widocznych ani wyczuwalnych makroskopowo.[2] Prof. Barkhof kontynuował, wyjaśniając, że większość zmian widocznych na obrazach T2-zależnych ma charakter demielinizacji. Co ciekawe, w przebiegu choroby może dochodzić do remielinizacji powyższych zmian. Stanowią one obszary znacznie trudniejsze do wykrycia. Jednakże dzięki nieco odmiennemu wyglądowi wynikającemu ze ścieńczenia osłonki mielinowej zajętych aksonów, zmiany te są możliwe do wychwycenia na obrazach MR.

Markery neurodegeneracji w MRI

Niektóre z najbardziej charakterystycznych markerów neurodegeneracji w SM są bardzo ciemnymi zmianami - czasami nazywanymi „czarnymi dziurami” - na obrazach T1- zależnych MR.Prof. Barkhof wyjaśnił, że gęstość aksonalna w obrębie powyższych zmian może się znacznie różnić i koreluje zarówno ze współczynnikiem kontrastu T1, jak i zmniejszeniem efektu transferu magnetyzacji (MTR).[3] W tym miejscu redukcja aksonalna jest mierzona niebezpośrednio, a przez poszerzenie wysyconej wodą przestrzeni pozakomórkowej, wykrywalnej w MRI.

W ogólnym ujęciu, dr Barkhof zaprezentował, że w stwardnieniu rozsianym „zanik istoty szarej postępuje nieustannie, niezależnie od czasu trwania choroby”. Wykonane w badaniu pośmiertnym pomiary gęstości neuronalnej, rozmiaru neuronów i gęstości aksonalnej w 11 próbkach od pacjentów z SM okazały się istotnymi czynnikami predykcyjnymi objętości istoty szarej [4]. „Pomiar wskazujący na zmniejszoną grubość lub objętość istoty szarej w SM oznacza utratę neuronów korowych. Jest to więc rzeczywisty marker obrazowy.”, jak powiedział prof. Barkhof.

Piśmiennictwo

  1. De Stefano N, Giorgio A, Battaglini M i wsp. Assessing brain atrophy rates in a large population of untreated multiple sclerosis subtypes. Neurology 2010; 74: 1868-1876
  2. Bo L, Geurts JJ, Ravid R i wsp. Magnetic resonance imaging as a tool to examine the neuropathology of multiple sclerosis. Neuropathol Appl Neurobiol 2004; 30: 106-117
  3. van Waesberghe JH, Kamphorst W, De Groot CJ i wsp. Axonal loss in multiple sclerosis lesions: magnetic resonance imaging insights into substrates of disability. Ann Neurol 1999; 46: 747-754
  4. Popescu V, Klaver R, Voorn P i wsp. What drives MRI-measured cortical atrophy in multiple sclerosis? Mult Scler 2015; 21: 1280-1290

 

Tytuł prezentacji: Korelacja obrazu MRI z histopatologią

Prelegent: Frederik Barkhof, Holandia

Data: 14.09.2017

 

L.PL.MKT.12.2017.5939