Ryzyko związane z badaniami metodą tomografii komputerowej (TK)

  • Jako że badania radiologiczne metodą tomografii komputerowej związane są z ekspozycją na promienie X, kobiety powinny zawsze poinformować lekarza lub technika wykonującego badanie o rzeczywistej lub podejrzewanej ciąży. Ze względu na potencjalne zagrożenie dla dziecka, nie zaleca się wykonywania badań TK u kobiet w ciąży, chyba że jest to konieczne z medycznego punktu widzenia. Badanie takie może zostać wykonane wyłącznie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka dla matki i płodu.₂
  • Istnieje pewne ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych na środki kontrastowe zawierające jod, podawane podczas niektórych badań TK dla wzmocnienia obrazu. W przypadku alergii na środki kontrastowe do badań radiologicznych z użyciem promieni X w wywiadzie, radiolog może zalecić pacjentowi, któremu zostanie podany kontrast, przyjmowanie specjalnego leku przed wykonaniem badania w celu zmniejszenia ryzyka reakcji alergicznej. Inną możliwość stanowi wykonanie badania, które nie wymaga podania środka kontrastowego, choć wartość diagnostyczna takich badań nie jest taka sama.₃
  • U pacjentów z cukrzycą lub chorobami nerek może dojść do uszkodzenia nerek w związku z podaniem środka kontrastowego. Metodą o udowodnionym działaniu zmniejszającą ryzyko uszkodzenia nerek w związku z podaniem jodowych środków kontrastowych jest odpowiednie nawodnienie organizmu pacjenta.₃
  • W przypadku wynaczynienia środka kontrastowego do badań TK, w wyniku czego środek ten rozprzestrzenia się pod skórą w miejscu dostępu dożylnego, w bardzo rzadkich przypadkach może dojść do uszkodzenia skóry, naczyń krwionośnych lub nerwów.₃ Jeżeli pacjent zacznie odczuwać ból w tej okolicy podczas podawania środka kontrastowego, należy niezwłocznie poinformować o tym technika wykonującego badanie.
  • Ponieważ promieniowanie jonizujące jest nieodłącznie związane z badaniami radiologicznymi w przypadku małoletnich pacjentów, konkretna potrzeba zastosowania tego badania powinna zostać szczegółowo rozważona. Ponieważ jednak ilość promieniowania stosowana w badaniach dzieci jest odpowiednio niska, korzyści z dokładnego rozpoznania mogą znacznie przewyższać ryzyko i uzasadniać wybór tej metody diagnostycznej.₄
  • Zawsze istnieje niewielkie ryzyko rozwoju nowotworów w wyniku nadmiernej ekspozycji na promieniowanie.₁ Jednak korzyści z dokładnego rozpoznania znacznie przewyższają to ryzyko.

Co zrobić w przypadku wystąpienia działania niepożądanego związanego z podaniem każdego produktu leczniczego?

 

Działanie niepożądane jest to każde niekorzystne i niezamierzone działanie produktu leczniczego.

Zgłoszenia można dokonać:

  • Bezpośrednio do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych na specjalnym formularzu będącym załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Zdrowia, dostępnym na stronie internetowej urzędu
  • w postaci zgłoszenia pisemnego na zwykłej kartce papieru
  • telefonicznie do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych 
  • lub do podmiotu odpowiedzialnego za dany produkt (informacje adresowe dostępne są w ulotce dołączonej do opakowania środka kontrastowego)
1

Świątkowski J, Palczewski P, Błaż M., Tomografia komputerowa-ostrożnie!, OPM 5/2009; 45-47

2

Coakley F, Gould R, Laros Jr RK, Thiet M-P, Guidelines for use of CT and MRI during Pregnancy and Lactation, źródło:http://www.radiology.ucsf.edu

3

Thomson HS i wsp., Wytyczne ESUR w sprawie środków kontrastowych V.9.0., źródło: www.esur.org

4

Brody AS, MD, Frush DP, MD, Huda W, PhD, Brent RL, MD, PhD and the Section on Radiology, Clinical Report: Radiation Risk to Children From Computed Tomography, PEDIATRICS Vol. 120 No. 3 September 2007; 677-682